Centrum Opieki Wytchnieniowej w Gdańsku
Z myślą o opiekunach, w trosce o ich bliskich

Codzienna opieka nad bliskimi to jedno z największych wyzwań, z jakimi mierzą się ludzie w dorosłym życiu. Opiekunowie rodzinni towarzyszą swoim najbliższym w chorobie, niepełnosprawności i starości, często przez wiele lat i nierzadko w samotności. To praca całodobowa, wymagająca nie tylko fizycznie, ale przede wszystkim emocjonalnie, w której nie przewidziano czasu na odpoczynek, regenerację czy zatroszczenie się o własne potrzeby. Z myślą o tych osobach Fundacja Hospicyjna stworzyła Centrum Opieki Wytchnieniowej w Gdańsku – pierwsze w regionie miejsce oferujące profesjonalną i całkowicie bezpłatną opiekę zastępczą dla osób niesamodzielnych. Dzięki temu opiekunowie mogą odzyskać siły, zadbać o zdrowie, załatwić ważne sprawy lub po prostu odpocząć – choćby przez kilka godzin lub dni.

Narodziny idei – z hospicjum do miejsca wytchnienia
Pomysł powstania Centrum zrodził się w codziennej pracy Hospicjum im. ks. Eugeniusza Dutkiewicza SAC w Gdańsku, prowadzonego przez Fundację Hospicyjną. Już wtedy zespoły medyczne i opiekuńcze obserwowały, jak wieloletnia, intensywna opieka nad przewlekle chorymi członkami rodziny obciąża opiekunów nie tylko fizycznie, ale także psychicznie i społecznie. Wielu z nich spędza większość swojego dnia i nocy, dbając o potrzeby chorego, rezygnując z własnych planów zawodowych i społecznych, a często także z podstawowych przyjemności życia. Niektórzy opiekowali się bliskimi konsekwentnie przez 10, 20, a nawet 30 lat, bez chwili prawdziwego odpoczynku.
Fundacja Hospicyjna od lat prowadzi działania na rzecz opiekunów rodzinnych, nagłaśniając ich sytuację i wskazując na braki systemowe w dostępie do wsparcia. W ramach kampanii społecznej „Podaruj urlop” opublikowano m.in. historię pani Małgorzaty, która przez 39 lat opiekowała się swoją niepełnosprawną córką bez dnia wolnego. Jej świadectwo uświadamia, jak trudne i wyczerpujące jest życie osób, które całodobowo dbają o zdrowie i bezpieczeństwo swoich bliskich.

Nowoczesna przestrzeń stworzona dla komfortu i bezpieczeństwa
Symboliczne wbicie łopaty pod Centrum Opieki Wytchnieniowej odbyło się w 2022 roku, w Światowy Dzień Chorego. Już półtora roku później przy ul. Kopernika, w sąsiedztwie terenów zielonych, powstały trzy połączone budynki. Centrum oferuje 24 klimatyzowane pokoje oraz nowoczesną przestrzeń terapeutyczną, zaprojektowaną z myślą o komforcie osób z ograniczoną mobilnością, demencją i wielochorobowością.
Architektura łączy wygodę mieszkalną z funkcjami terapeutycznymi. W obiekcie zastosowano numerację w alfabecie Braille’a, duże okna umieszczone na wysokości umożliwiającej obserwację otoczenia także osobom leżącym, jasną kolorystykę i logiczny układ pomieszczeń sprzyjający orientacji i minimalizujący stres. Sufity oraz panele dźwiękochłonne redukują hałas, tworząc atmosferę ciszy i wyciszenia. W Centrum znajduje się sala rehabilitacyjna oraz nowoczesne sale terapeutyczne, w których podopieczni uczestniczą w zajęciach ruchowych i aktywizujących, a ogród sprzyja odpoczynkowi i kontaktowi z naturą. – Podopieczni naszego Centrum to osoby dla których każda zmiana otoczenia wiąże się ze stresem – podkreśla Agnieszka Wirpszo, wiceprezes Fundacji Hospicyjnej. – Dlatego od początku zależało nam na stworzeniu przestrzeni spokojnej, przewidywalnej i bezpiecznej. Widocznie wpływa to na komfort życia naszych podopiecznych – jasny układ pomieszczeń, brak barier architektonicznych oraz elementy redukujące bodźce mają realny wpływ na ich samopoczucie.

Wsparcie dla opiekunów – nie tylko opieka zastępcza
Z bezpłatnej opieki mogą korzystać osoby pełnoletnie, posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, zamieszkałe w województwie pomorskim. Centrum oferuje różne formy pobytu, dopasowane do potrzeb opiekunów i podopiecznych. Pobyt dzienny pozwala opiekunom na kilka godzin odpoczynku, załatwienie spraw urzędowych lub zadbanie o zdrowie. Podopieczni w tym czasie korzystają z profesjonalnej opieki, uczestniczą w zajęciach terapeutycznych, mają zapewnione posiłki oraz bezpieczne i spokojne otoczenie.
Pobyt całodobowy przysługuje każdemu opiekunowi przez 14 dni w roku. To szczególnie istotne dla osób sprawujących intensywną opiekę przez długi czas. Centrum zapewnia wówczas wsparcie pielęgnacyjne, psychologiczne, fizjoterapeutyczne oraz duchowe.
Równie ważnym elementem jest edukacja i wsparcie opiekunów. Centrum prowadzi szkolenia, warsztaty, grupy wsparcia i konsultacje psychologiczne. Opiekunowie uczą się m.in. technik podnoszenia i przemieszczania osób niesamodzielnych, radzenia sobie z trudnymi objawami chorób oraz rozwiązań ułatwiających codzienną opiekę w domu. Duży nacisk kładzie się także na dbanie o własne zdrowie fizyczne i psychiczne – bo opiekun wypoczęty i zrelaksowany lepiej zadba o innych.

Relacje opiekunów – głos, który daje nadzieję
Niektórzy opiekunowie początkowo obawiają się korzystania z pomocy, przekonani, że nikt nie poradzi sobie lepiej niż oni sami. Tymczasem brak odpoczynku często prowadzi do wypalenia, frustracji, a nawet problemów zdrowotnych.
„Moja mama cierpi na demencję. Nie wiem, jak bym sobie poradził, gdyby nie wsparcie Centrum Opieki Wytchnieniowej” – mówi pan Krzysztof, jeden z opiekunów korzystających z usług Centrum. „Dzięki nim mogłem korzystać z rehabilitacji, kiedy tego potrzebowałem. Ale to nie wszystko – kiedy mama uczęszcza na zajęcia w Centrum, widzę u niej dużą poprawę. Stała się spokojniejsza, a w pewnym momencie zaczęła znowu zmywać naczynia, co wcześniej dawno się jej nie zdarzało. Dla osób takich jak ja, które samotnie sprawują opiekę nad bliskim, Centrum Opieki Wytchnieniowej jest prawdziwym ratunkiem.”

Centrum – symbol świadomości i wsparcia
Centrum Opieki Wytchnieniowej w Gdańsku to nie tylko miejsce odpoczynku. To także symbol rosnącej świadomości społecznej i potrzeby systemowego wsparcia opiekunów rodzinnych. To przestrzeń, w której każdy może poczuć ulgę, wiedząc, że jego bliski jest w bezpiecznych i kompetentnych rękach, a on sam może wreszcie zatroszczyć się o siebie.
„Każde spotkanie z opiekunami przypomina nam, dlaczego powstało Centrum – mówi Marta Szulc, kierowniczka Centrum. „To miejsce, w którym dostrzega się potrzeby osób niosących codzienny ciężar opieki. Wielu z nich funkcjonuje przez miesiące, a nawet lata bez chwili wytchnienia. Dlatego tak ważne było stworzenie przestrzeni, w której mogą się zatrzymać, odzyskać siły i zadbać o siebie. Jednocześnie dbamy o to, by ich bliscy trafiali do środowiska spokojnego, przewidywalnego i pełnego uważności. Gdy stres opada, opiekun może skupić się na tym, co najważniejsze: bezpieczeństwie, komforcie i poczuciu bycia zaopiekowanym.”

Fot. Mateusz Słodkowski