Felieton dr Zbigniewa Canowieckiego
Czas na refleksję
Ponad dwa lata temu, na fali entuzjazmu, powstawały liczne grupy inicjatywne, zespoły i komitety organizujące debaty i podejmujące działania na rzecz realizacji spraw zaniechanych lub źle rozwiązanych przez poprzedni rząd Zjednoczonej Prawicy. Niezależnie od podejmowanych oddolnych inicjatyw, mieszkańcy Pomorza czekali na informację publiczną, że podjęto chociażby próby odbudowy Grupy Lotos i odzyskania pełnej kontroli nad Rafinerią Gdańską. Nadal trwa niepokojąca cisza i brak informacji o planach inwestycyjnych i możliwości realizacji kolejnego etapu rozwoju Rafinerii, chociażby w zakresie produkcji wodoru na skalę przemysłową. Jednocześnie przedstawiciele nauki, gospodarki i organizacji branżowych wzywają władze centralne o wstrzymanie degradacji Grupy Energa. Nadal jednak obowiązuje skrajnie niekorzystna dla Pomorza umowa pomiędzy Energa SA a Orlen z 29 marca 2023 roku. Eksperci twierdzą, że dzięki tej umowie Energa SA zapłaciła przykładowo w 2024 roku ponad dziesięć miliardów złotych firmie Orlen z tytułu odsprzedaży energii przez Energa SA do Energetyka Orlen, a następnie odkupu jej dla mieszkańców i przedsiębiorców pomorskich. Samorząd Pomorza notuje spadki wpływów podatkowych od Energa SA, ze względu na wyprowadzenie funkcji obrotu z Gdańska do płockiego Koncernu. Zaniechano w Enerdze realizacji wielu programów rozwojowych, w tym cyfryzacji energetyki oraz wspierania rozwoju innowacyjności, chociażby w ramach umów z Politechniką Gdańską. Fatalna, upolityczniona polityka kadrowa, niepokojące wielkie odpisy finansowe, kary z tytułu opóźnień w realizacji inwestycji i rosnące zadłużenie tej firmy są efektem kompletnego braku strategii. Jednocześnie wiele pomorskich propozycji szczegółowo uzasadnionych, jak na przykład zakup niezbędnego dla Północnej Polski komputera kwantowego, nie znalazło dotychczas uznania i wsparcia rządowego. Wiele pism zawierających propozycje kierowanych jest na szczebel centralny. Niezależnie jednak, kto kieruje postulat lub zapytanie: rektor wyższej uczelni, szef organizacji gospodarczej czy parlamentarzysta, do premiera czy ministra konstytucyjnego – zawsze odpowiada wiceminister odpowiedzialny w rządzie za daną tematykę. Przeważnie odporny na argumenty, pisze te same pięknie brzmiące frazesy, nie odpowiadając na postawione zasadnicze pytania. Jest to sytuacja zniechęcająca wiele osób angażujących się w sprawy publiczne. Dlatego też podczas pomorskich dyskusji często słychać propozycje dotarcia ze swoimi żalami do premiera. Wszyscy liczą na to, że niezależnie od sprawy będzie on mógł ich wysłuchać i pomóc. Nie pomoże. Sytuacja wewnętrzna w kraju i międzynarodowa zmusza premiera do koncentrowania się na innym, znacznie wyższym poziomie decyzyjnym.
Dlatego też czas na refleksję i wzięcie spraw w swoje ręce. Mamy sprawdzonego lidera pomorskich spraw, marszałka województwa pomorskiego Mieczysława Struka. Samorząd wojewódzki odpowiedzialny za rozwój regionu diagnozuje obecnie instrumenty, które mogą wspierać budowę nowego potencjału gospodarczego i kreować naszą przyszłość. Pod patronatem marszałka, z inicjatywy Zespołu Doradców Gospodarczych przy Rektorze Politechniki Gdańskiej rozpocznie się we współpracy z Bałtyckim Instytutem Transformacji Energetycznej i Pracodawcami Pomorza cykl debat pod wspólnym tytułem: Województwo pomorskie jako biegun rozwoju Polski w regionie państw Morza Bałtyckiego. Pierwsza inauguracyjna debata poświęcona będzie transformacji energetycznej jako dźwigni rozwoju Pomorza. Biorąc pod uwagę dokonującą się na Pomorzu transformację energetyczną i wzrost wolumenu energii zielonej wytwarzanej w województwie pomorskim, należy wskazać niezbędne do podjęcia działania umożliwiające powstanie nowych gałęzi gospodarczych zużywających znaczne ilości energii elektrycznej, bez konieczności jej przesyłania do innych regionów kraju. Realizacja celów strategicznych związanych z rozwojem nowych dziedzin gospodarczych pozwoli również na umocnienie pozycji, roli i udziału województwa pomorskiego w realizacji wspólnych programów rozwojowych państw w rejonie Morza Bałtyckiego. Dynamiczny rozwój regionu pomorskiego jako kluczowego obszaru transformacji energetycznej Polski, obejmujący morską energetykę wiatrową, odnawialne źródła energii na lądzie oraz realizację projektu Polskiej Elektrowni Jądrowej, wymaga nowego, zintegrowanego podejścia do rozwoju regionu. Stabilny, elastyczny i niskoemisyjny system energetyczny jest warunkiem rozwoju nowych gałęzi przemysłowych, przyciągania inwestycji przemysłowych, technologicznych i infrastrukturalnych oraz długofalowego wzrostu konkurencyjności regionu opartego na wytwarzanej na Pomorzu zielonej energii elektrycznej.
Zachodzące zmiany geopolityczne oraz społeczne i gospodarcze coraz intensywniej zmuszają do poszukiwania nowych źródeł wzrostu gospodarczego. Dynamiczny rozwój energetyki odnawialnej oraz technologii cyfrowych, w tym AI,otwiera nowe horyzonty dla województwa pomorskiego. Podczas debat uczestnicy będą poszukiwać odpowiedzi na pytania: jak pobudzić Pomorskie DNA rozwoju, aby tak wielki postęp energetyczny owocował nowymi dziedzinami przemysłu w naszym regionie?; jak zbudować klimat szybkiego wzrostu inwestycyjnego i generowania nowych inicjatyw gospodarczych?; jak połączyć kapitał wysokiego ryzyka z rozwojem innowacji na Pomorzu? Powinno być również możliwe wskazanie strategii w zakresie przyciągania funduszy wysokiego ryzyka, zdefiniowanie roli pomorskich ośrodków badawczo-wdrożeniowych jako fabryk start-upów, możliwości stworzenia warunków dla rozwoju klasy kreatywnej (talenty, urbanistyka, kultura, jakość życia) oraz zasadności zbudowania bałtyckiej osi innowacji: Tallinn–Helsinki–Sztokholm–Gdańsk.
Z pewnością na debatach powieje optymizmem i nadzieją. Wspólne rozmowy różnych środowisk są zawsze świeżym impulsem do działania nas wszystkich.
