Felieton Agnieszki Majewskiej
Silne państwo potrzebuje silnych przedsiębiorców
Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy stała się punktem wyjścia do szerszej refleksji nad kształtem polskiego rynku pracy. Wzmocnienie skuteczności egzekwowania prawa pracy jest kierunkiem uzasadnionym i potrzebnym. Sprawne instytucje kontrolne budują zaufanie do państwa, porządkują relacje gospodarcze i sprzyjają uczciwej konkurencji.
Zachować równowagę
Projekt przewiduje jednak rozwiązanie o doniosłym znaczeniu ustrojowym poprzez przyznanie inspektorom pracy kompetencji do ustalania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to przekazanie organowi administracji uprawnienia do rozstrzygania kwestii, które dotychczas pozostawały w gestii sądu powszechnego. Taka zmiana wpływa na równowagę pomiędzy władzą publiczną a stronami stosunku prawnego i wymaga szczególnej rozwagi.
Sektor mikro, małych i średnich przedsiębiorstw tworzy fundament polskiej gospodarki oraz zapewnia większość miejsc pracy w części prywatnej rynku. Każda modyfikacja otoczenia regulacyjnego oddziałuje na niego w sposób bezpośredni i odczuwalny. Decyzja administracyjna stwierdzająca istnienie stosunku pracy może wywoływać konsekwencje finansowe i organizacyjne jeszcze przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy, a także inicjować działania innych organów, w tym instytucji ubezpieczeniowych i podatkowych. W efekcie przedsiębiorca funkcjonuje w warunkach podwyższonej niepewności, która utrudnia planowanie i rozwój.
Pozytywnym elementem projektu jest wprowadzenie mechanizmu polecenia usunięcia stwierdzonych naruszeń przed wydaniem decyzji. Mechanizm sprzyja korekcie relacji prawnej przy zachowaniu autonomii stron, jednakże wymaga precyzyjnego określenia terminów oraz maksymalnego czasu trwania kontroli, aby zapewnić realną możliwość dostosowania działalności do wymogów prawa.
Relacja między państwem a przedsiębiorcą
Istotne znaczenie ma również kwestia rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Rozstrzygnięcie o charakterze stosunku prawnego oddziałuje na obowiązki podatkowe i ubezpieczeniowe, dlatego powinno podlegać sądowej weryfikacji przed wywołaniem pełnych skutków. Właściwym narzędziem ochrony interesów stron pozostaje zabezpieczenie udzielane przez sąd w toku postępowania.
Dyskusja nad projektem dotyczy zatem nie tylko techniki legislacyjnej, lecz modelu relacji między państwem a przedsiębiorcą. Ochrona pracowników oraz stabilność warunków prowadzenia działalności gospodarczej stanowią wartości komplementarne, a skuteczny nadzór nad rynkiem pracy może i powinien iść w parze z poszanowaniem zasad pewności prawa, proporcjonalności oraz równowagi stron.
Silne państwo opiera się na silnych instytucjach, lecz także na silnej przedsiębiorczości. Przejrzyste, stabilne i sprawiedliwe regulacje tworzą przestrzeń do rozwoju firm, które budują miejsca pracy i wzmacniają gospodarkę. Taki kierunek legislacyjny sprzyja zarówno pracownikom, jak i przedsiębiorcom, a w konsekwencji całemu państwu.
