Gdynia – miasto z morza i marzeń i tradycyjnie nowoczesne
Uśmiechnij się, jesteś w Gdyni

Te hasła w Gdyni z okazji 100-lecia miasta są chętnie powtarzane. Uroczyste obchody jubileuszu rozpoczęły się oficjalnie od sesji Rady Miasta, która odbyła się w Teatrze Muzycznym 10 lutego 2026 roku. Gospodarzami wydarzenia byli Tadeusz Szemiot – przewodniczący Rady Miasta, i prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek. Na gdyńskie uroczystości przyjechali prezydent RP Karol Nawrocki i premier Donald Tusk. W teatrze w sesji Rady Miasta wzięli udział prezydent RP, marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk, prezydentki Sopotu Magdalena Czarzyńska-Jachim i Gdańska Aleksandra Dulkiewicz oraz dr Julita Maciejewicz-Ryś – wnuczka ministra przemysłu i handlu Eugeniusza Kwiatkowskiego, który wspierał budowę portu, i Wanda Wenda-Uszyńska, wnuczka inżyniera Tadeusza Wendy, głównego budowniczego Portu Gdynia, który wskazał miejsce na tę inwestycję. Obie panie są ambasadorkami stulecia Gdyni. W Teatrze Muzycznym zgromadzili się również liczni zaproszeni goście. 

To właśnie 10 lutego w 1926 r. Rada Ministrów ogłosiła rozporządzenie, zgodnie z którym gmina wiejska Gdynia otrzymywała z dniem 4 marca 1926 r. status miasta. Gdynia liczyła wówczas 12 tys. mieszkańców, a jej powierzchnia wynosiła 14 km kw. W roku 1939 było to już 120-tysięczne miasto. 
Dzień 10 lutego uznawany jest zatem jako szczególny w historii Gdyni, tak jest i w tym roku. Premier Donald Tusk odwiedził tego dnia Stocznię Wojenną w Gdyni i wziął udział w uroczystym apelu na Nabrzeżu Pomorskim, gdzie cumuje okręt-muzeum ORP Błyskawica. Tego też dnia okolicznościowe uroczystości uzupełnione zostały wieczorem pokazem światła i dźwięku „Gdyni Sto*ry” na ulicy 10 lutego i koncertem plenerowym na Skwerze Kościuszki zatytułowanym „Zaczęło się od morza” z udziałem polskich gwiazd. Koncert ten, przeplatany krótkimi wspomnieniami i anegdotami mieszkańców „miasta z marzeń”, został kilka dni później wyemitowany przez Telewizję Polsat. Na budynku Urzędu Miasta w Gdyni pokazano mapping 3D. Była to animacja poetycka i świetlna opowieść o mieście, w której połączono historię Gdyni z baśniowymi elementami. Seans trwał pół godziny, a potarzano go kilkakrotnie. Spektakl multimedialny przygotowało studio FreeTheColors, opowieść z offu wiodła Maja Gajdzińska, aktorka Teatru Muzycznego w Gdyni, jedna z ambasadorek obchodów 100-lecia. 

W gmachu Senatu RP uroczyście otwarto wystawę „Gdynia X 10”, na której zaprezentowano dziesięć dekad historii miasta – od powstania po współczesność. Uwzględniono najważniejsze procesy rozwojowe, najciekawsze inspiracje: budowę portu, rozwój miasta, słynny już gdyński modernizm, a także przedstawiono sylwetki senatorów II RP związanych z Gdynią. Wystawę przygotowało Muzeum Miasta Gdyni we współpracy z Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni oraz Urzędem Miasta Gdyni, z inicjatywy Kaszubskiego Zespołu Parlamentarnego. Muzeum Miasta Gdyni zaserwowało też na początek obchodów stulecia ważne wystawy: „Gdynia miasto otwarte”, która pokazywała fenomen współczesnej Gdyni i konteksty historyczne. Są na tej wystawie prezentowane 73 historie opowiedziane przez mieszkańców i ponad 150 oryginalnych eksponatów. 

Druga ważna ekspozycja, inna w charakterze, zatytułowana „Światło Gdyni”, to fotografie Bolesławy i Edmunda Zdanowskich z lat 1945–1970. Blisko 150 fotograficznych dokumentów powojennych losów miasta, codziennych perypetii i zmagań mieszkańców, a także wzniosłych i uroczystych chwil związanych z ważnymi wydarzeniami, którymi żyła Gdynia. Zgodnie z hasłem „Zaczęło się od morza”, impulsem do powstania i rozwoju miasta była budowa portu. 

A wszystko w tym miejscu, gdzie dzisiaj stoi dumna, modernistyczna Gdynia, zaczęło się skromnie. Kaszubska wioska rybacka zyskała niebywałe szanse dzięki otwartym i pełnym inwencji Polakom i działaniom młodego państwa polskiego. Decyzja o budowie portu zapadła w 1920 roku. Odzyskanie dostępu do morza w myśl Traktatu Wersalskiego i dalekowzroczne działania inżyniera Tadeusza Wendy stworzyły niebywałą szansę, która została wykorzystana w dwudziestoleciu międzywojennym. Pomagał skutecznie w tych działaniach Eugeniusz Kwiatkowski – minister z wielką wiedzą ekonomiczną i wyobraźnią. Do Gdyni z Tczewa przeniesiona została w 1930 roku Państwowa Szkoła Morska, do budynku przy ulicy Morskiej, w którym do dzisiaj ma siedzibę Uniwersytet Morski. To w murach tej szkoły szkolono kadry, które kształtowały morską siłę miasta. 

Kiedy Gdynia budowała się w latach 20. i 30., uznawano, że jest to jedno z największych przedsięwzięć II Rzeczpospolitej, również po II wojnie światowej było to ważne miasto. Mówiono o nim chętnie: „Gdynia to nasze okno na świat”. Gdynia jest miastem portowym i stoczniowym, ale równocześnie ma piękny krajobraz – od wzgórz morenowych po Zatokę Gdańską, z magiczną Kamienną Górą, u podnóża której działa prężnie, z sukcesami artystycznymi Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej, pierwszej dyrektorki tej sceny. Obok znajdują się Muzeum Miasta Gdyni i Muzeum Marynarki Wojennej, a w dawnym budynku Dworca Morskiego – Muzeum Emigracji. To ważne instytucje kultury miasta, w którym działają także Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Konsulat Kultury, Teatr Gdynia Główna, Miejska Biblioteka, koncertuje Gdyńska Orkiestra Symfoniczna oraz funkcjonują stowarzyszenia i fundacje, w których działają pełni pomysłów twórcy. Gdynia to również miasto żeglarzy i sportowców. 

W czasie uroczystego, jubileuszowego roku zaplanowano w Gdyni bardzo wiele wydarzeń okolicznościowych sportowych, społecznych: spotkań, dyskusji, wystaw, sesji naukowych, plenerowych działań promocyjnych, mitingów, turniejów, zawodów żeglarskich, parad, pokazów dronów, targów. Zaczęło się od pierwszych gdyńskich Targów Książki w Polsat Plus Arenie. Trwały one trzy dni i przeszły wszystkie fazy, od niewielkiego zainteresowania po falujący tłum. Stu czterdziestu pisarzy miało przyjechać do Gdyni, ilu było – nie sprawdzałam, ale wiem, że ci najpopularniejsi i poczytni mieli na spotkaniach tłumy.  

Co jeszcze przed nami w gdyńskim roku jubileuszowym? Wiele, bardzo wiele różnorodnych imprez, kalendarz jest szczelnie wypełniony i do wglądu. I oby Gdynianie i Gdynianki oraz goście, którzy odwiedzą miasto, czuli się jednakowo dobrze na bulwarze nadmorskim co przy wielkim śniadaniowym, kilometrowym stole, do którego miasto zaprasza mieszkańców i gości 22 sierpnia. Miejmy nadzieję, że wszyscy chętni znajdą dla siebie przy tym stole miejsce. 

Alina Kietrys

Fot. Karol Stańczak, Mirosław Pieślak, Michał Puszczewicz

Parada w Gdyni

Oficjalne uroczystości z okazji 100. rocznicy nadania Gdyni praw miejskich odbyły się na Nabrzeżu Pomorskim i przy ORP Błyskawica

Prezydent RP Karol Nawrocki

Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska wręcza Aleksandrze Kosiorek Medal Senatu RP

Ministra edukacji Barbara Nowacka

Prezydent Gdyni Aleksandra Kosiorek przemawiająca podczas oficjalnych uroczystościach z okazji 100. rocznicy nadania Gdyni praw miejskich

Scena nawiązywała do gdyńskiego modernizmu