Delegaci reprezentujący Polskę podczas sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Busan
Gdynia na liście światowego dziedzictwa UNESCO
Zapadła wyczekiwana decyzja – Gdynia, a konkretniej jej modernistyczne centrum, zostanie wpisane na prestiżową listę światowego dziedzictwa UNESCO. Eksperci w poniedziałek 27 lipca w koreańskim Busan potwierdzili w ten sposób, że gdyńska architektura i cały układ urbanistyczny są dobrem o wyjątkowej wartości w skali całego świata.
Międzynarodowa promocja, pozycja na liście „koniecznie do zobaczenia” miłośników architektury z całego świata i nowy, silny motor napędowy dla turystyki – to tylko część korzyści, które od teraz stoją przed Gdynią. Gwarantuje je miejsce na liście światowego dziedzictwa UNESCO (World Heritage List – WHL), czyli w najbardziej znanym na świecie zbiorze budynków, zabytków i tradycji, które zachowują historię dla następnych pokoleń.
Po latach przygotowań i zabiegów miasta o wpis na prestiżową listę wreszcie podjęto pozytywną decyzję. 26 lipca Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO oficjalnie uznał modernistyczne centrum Gdyni za dobro o wyjątkowym znaczeniu dla całego świata. Dokładniej: za dobro posiadające Wyjątkową Uniwersalną Wartość (czyli tzw. Outstanding Universal Value), co jest najważniejszym warunkiem wpisu.
Międzynarodowe grono ekspertów, które obradowało w koreańskim Busan, przez ostatni tydzień dokładnie przyjrzało się gdyńskiemu, uzupełnionemu wnioskowi (przypomnijmy, że modernistyczne Śródmieście było jedynym polskim kandydatem do wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa) i potwierdziło, że Gdynię wyróżniają cechy niespotykane w innych miastach z podobną architekturą. To m.in. zwarta, starannie zaplanowana zabudowa śródmiejska z wysoką jakością przestrzeni do życia, projektowanie miasta w harmonii z morzem i portem, wyjątkowe kamienice i budynki o bogatych i spójnych formach architektonicznych oraz zachowanie historycznych funkcji, autentyczności i integralności całego obszaru. Podsumowując: „Modernistyczne Centrum Gdyni” (pełna nazwa wpisu na WHL UNESCO) to po prostu jeden z najlepiej zachowanych na świecie przykładów nowoczesnego miasta portowego XX wieku.
„To dzień, który zapisze się w historii Gdyni. Wielki powód do dumy i jednocześnie zobowiązanie do dalszej troski o to wyjątkowe miejsce dla przyszłych pokoleń. To także potwierdzenie, że wizja, od której ponad sto lat temu rozpoczęła się historia nowoczesnej Gdyni, zachowała swoją siłę i uniwersalne znaczenie. Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal” – mówi Aleksandra Kosiorek, prezydentka Gdyni.
To efekt łącznie ponad 20 lat starań i prac nad tym, aby skutecznie chronić i promować najcenniejszą gdyńską architekturę. Przypomnijmy, że przez ostatnie dwie dekady miejscy urzędnicy między innymi zwiększyli ochronę konserwatorską, powołali Miejskiego Konserwatora Zabytków, prowadzili i wspierali liczne badania naukowe oraz współpracowali zarówno z mieszkańcami, jak i z innymi organami.
Od 2007 roku układ urbanistyczny Śródmieścia znajduje się w rejestrze zabytków, a w 2015 roku zyskał też status Pomnika Historii – tak narodziła się realna ambicja, aby miasto znalazło się także na prestiżowej, międzynarodowej liście prowadzonej przez UNESCO. Cel osiągnięto w symbolicznym momencie, jakim jest rok obchodów 100-lecia miasta.
„To sukces wielu środowisk i dowód na to, że konsekwentna współpraca, dialog z ekspertami oraz odpowiedzialne zarządzanie dziedzictwem przynoszą efekty. Dziękujemy wszystkim, którzy przez lata angażowali się w przygotowanie nominacji i wspierali Gdynię na drodze do UNESCO. Chciałabym szczególnie podziękować autorom wniosku nominacyjnego, a w szczególności prof. dr hab. inż. arch. Marii Jolancie Sołtysik z Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, dr hab. inż. arch. Robertowi Hirschowi, Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdyni i Markowi Stępie, ówczesnemu wiceprezydentowi miasta. Bardzo dziękuję też zespołom gdyńskiego Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków i Referatu Współpracy z Zagranicą, na czele z ich kierowniczkami, Celiną Łozowską i Joanną Leman, a także wszystkim osobom, które na co dzień wspierają miasto w ochronie i popularyzacji gdyńskiego dziedzictwa modernistycznego” – wymienia Oktawia Gorzeńska, wiceprezydentka Gdyni.
Przypomnijmy, że za gdyńskim wnioskiem stoi m. in. szczegółowa dokumentacja nominacyjna, tzw. Plan Zarządzania (dokument określający zasady ochrony, monitorowania i rozwoju historycznego centrum), ich wieloetapowa ewaluacja przez ICOMOS (Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków i Miejsc Historycznych) oraz praca dyplomatyczna i budowanie zaufania dla kandydatury na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. Do tego, aby modernistyczne Śródmieście mogło trafić na listę, przyczyniła się współpraca z rządem, Ministerstwami Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Spraw Zagranicznych, Narodowym Instytutem Dziedzictwa, Stałym Przedstawicielstwem RP przy UNESCO czy władzami województwa pomorskiego.
Mat. UM Gdynia
Modernistyczne akcenty w centrum Gdyni są widoczne m.in. w licznych budynkach, kamienicach i pojedynczych detalach (zbiór fotografii, modernizmgdyni.pl)