Fot. Europejski Komitet Regionów 

170th Plenary Session of the European Committee of the Regions | Flickr

Fot. Emile Windal, mat. EU

Nagroda im. prezydenta Pawła Adamowicza 

5 marca, podczas 170. sesji plenarnej Komitetu Regionów odbyła się uroczystość wręczenia V edycji Nagrody im. Prezydenta Pawła Adamowicza. Tegorocznym laureatem został Ekrem İmamoğlu, burmistrz Stambułu, uhonorowany za nieugiętą obronę demokracji, solidarności i niezależności samorządu lokalnego w obliczu zmasowanej kampanii politycznego hejtu i prób dyskwalifikacji.

Nagroda im. prezydenta Pawła Adamowicza jest przyznawana osobom, które w sposób odważny i uczciwy przeciwstawiają się nietolerancji, radykalizacji, mowie nienawiści, uciskowi i ksenofobii. Wyróżnienie zostało ustanowione przez miasto Gdańsk, Międzynarodową Sieć Miast Schronienia ICORN oraz Europejski Komitet Regionów, upamiętniając dziedzictwo Pawła Adamowicza, który przez 20 lat pełnił funkcję prezydenta Gdańska i angażował się w obronę demokracji na poziomie lokalnym.

Uroczystość wręczenia nagrody prowadziła Kata Tüttő przewodnicząca Europejskiego Komitetu Regionów. Nagrodę w imieniu przebywającego w więzieniu Ekrema İmamoğlu odebrał Nuri Aslan, pełniący obowiązki burmistrza Stambułu. Osobiście wyróżnienie odebrała Mary Crilly założycielka i dyrektorka Centrum do spraw Przeciwdziałania Przemocy Seksualnej w Cork. 

Podczas ceremonii głos zabrała europosłanka Magdalena Adamowicz, żona patrona nagrody. „Demokracja przeżywa dziś najpoważniejszą próbę od pokoleń. Dostaje ciosy z wielu stron, a my zbyt często dajemy się wciągać w narracje nienawiści, podziałów i plemiennej wojny nakręcanej przez trolle i algorytmy. W tym chaosie zapominamy o tym, co najważniejsze – o wspólnocie i odpowiedzialności za innych” – mówiła Magdalena Adamowicz. „Nagroda im. Prezydenta Pawła Adamowicza nie jest tylko wyróżnieniem. To zobowiązanie. Europa musi widzieć tych, którzy płacą osobistą cenę za obronę demokracji. Nie wolno nam pozwolić, by tylko odważne jednostki broniły wartości, bez których nikt z nas nie chciałby żyć. Jeśli chcesz być szanowany – broń demokracji. Jeśli chcesz mieć równe prawa – broń demokracji. Jeśli chcesz żyć bezpiecznie – broń demokracji. Ona sama się nie obroni” – dodała.

Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska, przypomniała, że nagroda jest wspólną inicjatywą organizacji i instytucji, które chcą wspierać osoby stojące na straży wartości demokratycznych. „Nagroda imienia Pawła Adamowicza jest żywą pamięcią o wartościach, którym służył: otwartości, solidarności i odwadze w obronie demokracji. Pamięć można utrwalać pomnikami czy nazwami ulic, ale równie ważne jest docenianie ludzi, którzy dziś – często w bardzo trudnych warunkach – pozostają wierni tym wartościom” – mówiła prezydent Dulkiewicz. „Co roku wyróżniamy osoby i instytucje, które mimo presji, ataków czy osobistych kosztów pozostają wierne wartościom demokratycznym. Demokracja zaczyna się w miastach, w samorządach, które są najbliżej ludzi i ich codziennych spraw.”

Autorem statuetki, która trafiła do laureata, jest rzeźbiarz Krzysztof Bednarski. Statuetka przedstawia ptaka w locie jako znak wolności i niezależności. Ptak szybuje ze świata pogrążonego w ciemnościach ku jasności.

Podczas ceremonii odczytano przesłanie laureata. „Moja wolność może być dziś ograniczona przez sytuację w moim kraju, ale moja nadzieja i determinacja pozostają nieograniczone” – napisał w przesłaniu Ekrem İmamoğlu. „Mandat udzielony przez wyborców musi być chroniony przez rządy prawa. Kiedy wywierana jest presja na wybranych lokalnie przywódców, prawdziwym celem jest nie tylko gmina czy miasto – jest nim sama urna wyborcza i wola obywateli. Obrona demokracji w jednym miejscu jest sygnałem dla innych, że opór wobec autorytaryzmu jest możliwy. Demokracja, praworządność i prawa człowieka nie są sloganami – są warunkami godnego życia publicznego” – podkreślił. „Nagrodę tę dedykuję wszystkim obywatelom Turcji, którzy mimo trudności nadal bronią demokracji.”

Podczas wydarzenia pokazano również wypowiedź żony laureata: Dilek Kayi İmamoğlu: „Zwracam się dziś do Państwa jako żona, jako matka, ale także jako głos tysięcy rodzin w Turcji, których bliscy przebywają w więzieniu z powodów politycznych. Mojego męża nie ma dziś z nami. Jego nieobecność to trudna cisza w naszym życiu. Ale nie jest to tylko nasza historia. Dlatego wraz z innymi rodzinami stworzyliśmy sieć solidarności rodzin osób więzionych z powodów politycznych. Spotykamy się co tydzień – czasem ze łzami w oczach, czasem z nadzieją – i rozmawiamy o życiu, o dzieciach, o przyszłości. Wierzymy, że sprawiedliwość jest fundamentem społeczeństwa. Jeśli ten fundament zostaje naruszony, zachwiane zostaje życie wszystkich. Wasza decyzja o przyznaniu tej nagrody pokazuje nam, że na świecie są ludzie, którzy nadal bronią podstawowych wartości. Dziękuję Państwu w imieniu mojego męża i wszystkich rodzin, które wciąż czekają na sprawiedliwość”.

Specjalne wyróżnienie jury dla Mary Crilly
Specjalne wyróżnienie jury otrzymała Mary Crilly, założycielka i dyrektorka Centrum ds. Przeciwdziałania Przemocy Seksualnej w Cork, która od ponad czterech dekad działa na rzecz wsparcia osób doświadczających przemocy seksualnej.

„Przemoc seksualna nie dotyczy wieku ani płci. Chodzi o władzę i jej nadużywanie” – mówiła podczas uroczystości Mary Crilly. „W sprawach przemocy seksualnej nie ma szarej strefy. Jeżeli dochodzi do przemocy, to znaczy, że nie było zgody. To jest sprawa czarno-biała” – powiedziała. „Od ponad 40 lat pracuję z osobami, które doświadczyły przemocy seksualnej. Najważniejsze jest jedno: nikt nie powinien zostać z tym doświadczeniem sam. Potrzebujemy wsparcia, solidarności i odwagi, by mówić o tym otwarcie” – podkreśliła.
W skład Jury Nagrody weszli wybrani przedstawiciele: Europejskiego Komitetu Regionów, Parlamentu Europejskiego, Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, miasta Gdańska, ubiegłorocznego laureata, a także przewodnicząca ICORN. Swój głos w V edycji oddały eurodeputowana Magdalena Adamowicz i prezydent Aleksandra Dulkiewicz.

W czwartkowym wydarzeniu w Parlamencie Europejskim wzięli udział Radni Miasta Gdańska: Żaneta Geryk i Maximilian Kieturakis.  

Fot. Emile Windal, mat. EU